Διασταυρούμενα Πυρά

[Απάντηση στην αρχική τοποθέτηση του Λ. Καμαρινόπουλου]

Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες δεν εξασφαλίζουν ούτε ενεργειακή αυτονομία ούτε ανεξαρτησία. Οι εταιρείες εκμετάλλευσης του ουρανίου είναι λιγότερες απ’ ότι του πετρελαίου και ελέγχουν ευκολότερα την αγορά ουρανίου (ΚΑΡΤΕΛ).

Η εγκατάσταση ενός πυρηνικού εργοστασίου σε μια μη πυρηνική χώρα την καθιστά τριπλά εξαρτώμενη από την κατασκευάστρια εταιρεία και χώρα προέλευσης, δηλαδή, τεχνολογικά, οικονομικά και πολιτικά. Κάτι που δεν ισχύει για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Επί πλέον, το ουράνιο δεν είναι ανεξάντλητο. Μελέτη του Energiewachungsgruppe (Uranium Recourses and Nuclear Energy Report, 11.2006) εκτιμά ότι τα αποθέματα δεν ξεπερνούν τα 30 χρόνια αυτονομίας. Σε αυτό το διάστημα ούτε οι αντιδραστήρες αναπαραγωγής ούτε θορίου μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο λόγω των μεγάλων χρόνων ανάπτυξης, κατασκευής και εμπορευματοποίησής τους.

Προβάλλεται σαν καθαρή η ενέργεια που παράγουν οι πυρηνικοί αντιδραστήρες. Πίσω από το αόρατο της ραδιενέργειας κρύβονται οι κίνδυνοι. Η ραδιενέργεια δεν είναι αισθητή από κανένα ανθρώπινο όργανο. Γίνεται αισθητή στην υγεία μετά από δεκαετίες.

Ο ίδιος ο αντιδραστήρας δεν εκπέμπει χημικούς ρύπους στην ατμόσφαιρα, όμως όλες οι βοηθητικές μονάδες που απαιτούνται για να λειτουργήσει εκπέμπουν χημικούς και ραδιενεργούς ρύπους (εξόρυξη, καθαρισμός, χημική σύνθεση ενώσεων, εμπλουτισμός ουρανίου, επανεπεξεργασία πυρηνικών αποβλήτων). Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το ουράνιο δεν βρίσκεται έτοιμο προς χρήση, αλλά εξορύσσεται από υπόγειες στοές.

Οι πιο πάνω μονάδες και ο ίδιος ο πυρηνικός σταθμός συμβάλλουν στην αύξηση της μέσης θερμοκρασίας. Διότι η παραγόμενη ενέργεια αντιστοιχεί σε ένα μέρος ηλεκτρικής και σε δυο θερμικής που εκλύεται στο περιβάλλον.

Επίσης, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι με την εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων θα υπάρξει βραχυπρόθεσμη μείωση των συμβατικών ρυπογόνων καυσίμων, όταν η εγκατάστασή του απαιτεί τουλάχιστον 10 -20 χρόνια.

Τεράστιο πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι η ύπαρξη 5000 νησιών που σαν μη ενεργοβόρα μπορούν να ανεξαρτητοποιηθούν ενεργειακά μέσω των ΑΠΕ. Εργασία του Προέδρου ΤΕΕ Δωδεκανήσου στην πρόσφατη 6η Συνάντηση Νησιωτικών Περιφεριακών Τμημάτων στη Χαλκίδα, υπολογίζει για τη Ρόδο παραγωγή ηλεκτρικής ισχύος από ΑΠΕ τριπλάσια από αυτή που σήμερα καταναλίσκεται τους θερινούς μήνες.

Χαρακτηριστικά, η Γερμανία, χώρα πυρηνικών αντιδραστήρων μέχρι σήμερα, χωρίς ιδιαίτερη ηλιοφάνεια, έχει εγκαταστήσει σε ΑΠΕ ηλεκτρική ισχύ 2000 μεγαβάτ, δηλαδή, όση παράγουν δυο μεγάλοι πυρηνικοί αντιδραστήρες.

Το κόστος λειτουργίας ενός πυρηνικού σταθμού δεν είναι μικρότερο ενός συμβατικού. Είναι βέβαιο ότι η τιμή του ουρανίου δεν θα καθηλωθεί, θα ακολουθήσει μοιραία την άνοδο του πετρελαίου. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η πυρηνική εταιρεία AREVA συνεργάζεται με την πετρελαϊκή TECHNIP, ούτε θα αποτελέσει έκπληξη η συγχώνευση των δυο εταιρειών.

Δεν αποτελεί “οικονομική“ υπεροχή η πυρηνική ενέργεια. Πρώτον, το κόστος κατασκευής του αρχικού πυρηνικού σταθμού, λόγω έλλειψης τεχνογνωσίας, τεχνολογίας και υποδομής για την υλοποίηση των βασικών εγκαταστάσεων, είναι από 3-6 φορές μεγαλύτερο από αυτό ενός συμβατικού ίσης ηλεκτρικής ισχύος.

Δεύτερον, η εγκατάσταση των αναγκαίων πυρηνικών μονάδων που προανέφερα, επιβάλλουν ένα επί πλέον μεγάλο κόστος.

Τρίτον, η αντιμετώπιση και η διαχείριση της διάλυσης (μετά 30 περίπου χρόνια) ενός πυρηνικού αντιδραστήρα ισχύος 1000 μεγαβάτ, διαδικασία ετών, ανέρχεται σε 300 εκατ. έως 2 δις δολάρια. Σε λίγα χρόνια 220 σημερινοί αντιδραστήρες θα βρεθούν στην πανάκριβη αυτή φάση της διάλυσής τους.

Τέταρτον, το κόστος διαχείρισης, μεταφοράς, επεξεργασίας και “προσωρινής” ταφής των συνεχώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων είναι επίσης πολύ μεγάλο, εάν η όλη διαδικασία της μεταφοράς τους πραγματοποιείται με τους αυστηρούς κανόνες και όχι με απαλλαγή τους μέσω υπόπτων ναυαγίων.

Πέμπτον, αυτό το κόστος δεν είναι το τελικό, αφού μέχρι σήμερα η φύλαξη των αποβλήτων δεν έχει βρει οριστική και ακίνδυνη λύση.

Μελέτη υπολογισμού της πιθανότητας θανάτου από πυρηνικό ατύχημα ανέλαβε η επιτροπή Rasmussen (1972) με σκοπό να καθησυχάσει την αμερικάνικη κοινή γνώμη περί της ασφάλειας των αντιδραστήρων. Μετά 3 χρόνια μελέτης και 4 εκατ. δολαρίων κόστους, εξέδωσε την “Έκθεση Rasmussen“ (WASH 1400), όπου μεταξύ άλλων υπελόγισε πως η πιθανότητα θανάτου από πυρηνικό ατύχημα είναι ίση με αυτή από την πτώση μετεωρίτη! Τελικά, η εμπειρική πραγματικότητα τον διέψευσε.

Είναι επιστημονικό λάθος η σύγκριση πυρηνικών και συμβατικών κινδύνων. Οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας αναφέρονται στις στεγνές στατιστικές ως μεγαλύτερη πιθανότητα να συμβεί ένα θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα από του να συμβεί ένα πυρηνικό. Όμως, σε ένα θανατηφόρο συμβατικό ατύχημα έχουμε συγκεκριμένους θανάτους με συγκεκριμένη έκταση, διάρκεια και αποτέλεσμα της καταστροφής. Ο κύκλος του κλείνει αμέσως. Αντίθετα, σ’ ένα πυρηνικό ατύχημα οι επιπτώσεις είναι ανυπολόγιστες. Θα απαιτηθούν αιώνες και πολλές γενεές, ώστε να συνυπολογιστούν τα αρνητικά αποτελέσματα, η έκταση και διάρκεια της πολλαπλής καταστροφής σε ανθρώπους και περιβάλλον, με επιπτώσεις πλέον βαθειά κοινωνικές. Ο κύκλος του μόλις έχει ανοίξει.

Η ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών δεν μπορεί να υπολογίζεται μεμονωμένα. Πρέπει να συνυπολογιστούν οι ραδιενεργοί γερασμένοι αντιδραστήρες και τα πυρηνικά απόβλητα, πρόβλημα των οποίων οι τεχνοκράτες άφησαν να λύσουν οι επόμενες γενιές.

Αν αναλογιστούμε ότι ο κύκλος ζωής ενός πυρηνικού σταθμού από την ολοκλήρωση της εγκατάστασής του, μέχρι τη μισή ζωή ακτινοβολίας του σαν πυρηνικό απόβλητο διαρκεί 23000 περίπου χρόνια και από αυτά παρέχει ενέργεια τα 30 και ακτινοβολεί επικίνδυνα τα υπόλοιπα, αντιλαμβάνεται κανείς πόσο επιπόλαιη, επικίνδυνη, πανάκριβη, αντικοινωνική και μη αναστρέψιμη είναι η απόφαση μιας τέτοιας επένδυσης για την κοινωνία.

Τέλος, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες έχουν πια ξεπεραστεί. Ήσαν μια τεχνολογία που ολοκληρώθηκε πριν από πολλά χρόνια και η κατάργησή τους δεν συνεπάγεται κανένα επιστημονικό κόστος.